الگوی جاوید (1)

الگوی جاوید (1)

بزرگی حضرت محمد صلی الله علیه وسلم و عظمت او

﴿وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ﴾

ترجمه: «و ما تو را جز رحمتی برای جهانیان نفرستادیم».

زندگی رسول خدا صلی الله علیه وسلم سراسر سرچشمه آرامش، مهر و رحمت برای بشریت است. نرمی، خوش‌خویی و مهربانی آن حضرت، جلوه‌ای روشن از بزرگی شخصیت و عظمت مقام ایشان به شمار می‌آید. هر کس سیره و زندگی پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم را با دقت مطالعه کند، به‌روشنی جلوه‌های رحمت، گذشت و مهربانی را در سراسر زندگی ایشان مشاهده خواهد کرد.

خداوند متعال پیامبر اعظم صلی الله علیه و سلم را با عنوان «رحمةً للعالمین» مبعوث کرد. همان‌گونه که رحمانیت خداوند، صفتی فراگیر است و همه انسان‌ها، اعم از مؤمن و کافر، را دربر می‌گیرد، رسالت پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم نیز برای همه انسان‌ها، در همه زمان‌ها و همه مکان‌ها تا پایان جهان، مایه رحمت، هدایت و بخشایش است.

رحمت پیامبر صلی الله علیه و سلم تنها به مسلمانان اختصاص نداشت، بلکه همه انسان‌ها از خیر و برکت وجود ایشان بهره‌مند بودند. نه‌تنها دوستان و پیروان، بلکه حتی مخالفان و دشمنان نیز آثار این رحمت را احساس می‌کردند و هر کس به اندازه ظرفیت و نزدیکی خود، از این چشمه زلال بهره می‌برد.

حضرت رسول خدا صلی الله علیه و سلم در مهربانی و نرم‌خویی زبانزد همگان بود. حتی کسانی که به آیین اسلام ایمان نیاورده‌اند نیز به اخلاق نیک، رأفت و عطوفت آن حضرت اعتراف کرده و او را نمونه والای مهربانی می‌دانند.

امروز که جهان با جنگ، ظلم، تبعیض، فساد، جهل و خشونت دست‌وپنجه نرم می‌کند و انسانیت زیر فشار ستم و بی‌عدالتی رنج می‌برد، مفهوم «رحمةً للعالمین» بیش از هر زمان دیگری آشکار می‌شود. در چنین روزگاری، انسان بهتر می‌تواند عظمت رحمت پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم را درک کند و با مطالعه سیره ایشان، دریابد که این رحمت چگونه همه انسان‌ها را دربر می‌گرفت.

رحمتی همانند باران

مهربانی رسول خدا صلی الله علیه و سلم همچون بارانی فراگیر بود که بر همگان می‌بارید. در زیر این باران رحمت، گناهکار، خطاکار، فقیر، ناتوان و هر انسان دیگری جای داشت و همه با مهر، عدالت و کرامت مورد برخورد قرار می‌گرفتند.

انسانی که از جامعه طرد شده بود و خود را بی‌ارزش می‌پنداشت، هنگامی که در محضر پیامبر صلی الله علیه و سلم حاضر می‌شد، احساس عزت، ارزشمندی و شخصیت می‌کرد.

رحمت آن حضرت چنان گسترده بود که حتی مشرکان و کافران نیز هنگام گرفتار شدن در سختی‌ها و رنج‌های زندگی، به سراغ محمد صلی الله علیه و سلم می‌آمدند؛ زیرا در محضر او، محبت، عطوفت و آرامش به زیباترین شکل معنا می‌یافت.

یاران پیامبر صلی الله علیه و سلم درباره ایشان می‌گویند: «وقتی از دور ایشان را می‌دیدیم، از هیبت و شکوهشان به خود می‌لرزیدیم؛ اما هنگامی که به ایشان نزدیک می‌شدیم، چنان با ما رفتار می‌کردند که گویی محبوب‌ترین انسان نزد ایشان هستیم.» این احساس، تنها مخصوص فرد یا گروه خاصی نبود، بلکه همه آن را تجربه می‌کردند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم رحمتی الهی برای همه جهانیان بود. چه رحمتی بالاتر از آنکه آیینی آورد که انسان را از تاریکی جهل، ظلم، فساد و بدبختی به سوی نور هدایت، عدالت و سعادت رهنمون ساخت. با طلوع رسالت او، بسیاری از مظاهر تباهی و سیه‌روزی از جامعه بشری رخت بربست و فضای زندگی انسان‌ها با عطر مهر، عدالت و رحمت آکنده شد.

یکی از ویژگی‌های برجسته رحمت پیامبر صلی الله علیه و سلم ، استمرار و جاودانگی آن است. رحمت ایشان محدود به دوران حیات ظاهری‌شان نبود، بلکه در تعالیم و آموزه‌های اسلام تا همیشه استمرار یافته است.

خداوند متعال نخست می‌فرماید:

﴿وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ﴾

«ما پس از ذکر، در زبور نوشتیم که بندگان شایسته من وارث زمین خواهند شد».

سپس می‌فرماید:

﴿وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ﴾

این پیوستگی آیات نشان می‌دهد که رحمت پیامبر صلی الله علیه و سلم زمینه‌ساز برپایی جامعه‌ای صالح و حاکمیت بندگان شایسته خداوند است.

همه انسان‌ها، اعم از مؤمن و کافر، از این رحمت بهره‌مند شده‌اند؛ زیرا گسترش آیین اسلام راه نجات را در برابر همگان گشود. اینکه گروهی این هدایت را پذیرفتند و گروهی نپذیرفتند، به انتخاب خود آنان بازمی‌گردد و از فراگیر بودن رحمت پیامبر صلی الله علیه و سلم نمی‌کاهد.

رحمت و رأفت پیامبر اعظم صلی الله علیه و سلم جلوه‌ای از رحمت بی‌پایان الهی است و هر نعمتی که انسان در دنیا و آخرت از رهگذر رسالت آن حضرت به دست می‌آورد، پرتوی از رحمت خداوند است. حتی احکام اسلامی، از جمله جهاد، حدود، قصاص و سایر قوانین کیفری، در نگاه اسلام برای حفظ عدالت، امنیت و مصالح جامعه بشری تشریع شده‌اند و از این جهت نیز جلوه‌ای از رحمت الهی به شمار می‌روند.

قرآن کریم علاوه بر معرفی پیامبر صلی الله علیه و سلم به عنوان رحمت برای جهانیان، درباره مؤمنان می‌فرماید:

﴿بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ﴾

«او نسبت به مؤمنان بسیار دلسوز و مهربان است».

بنابراین، پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم از یک سو دارای رحمتی عام برای همه جهانیان است و از سوی دیگر، نسبت به مؤمنان، رأفت و مهربانی ویژه‌ای دارد.

در سیره آن حضرت آمده است که تا آنجا که امکان داشت، هیچ نیازمندی را دست خالی بازنمی‌گرداند و همواره مردم را به مهربانی سفارش می‌کرد و می‌فرمود:

«مَن لَا يَرْحَمْ لَا يُرْحَمْ».

«کسی که رحم نکند، مورد رحمت قرار نمی‌گیرد».