فضیلت درورد بر پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم

فضیلت درود بر پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم

۱. نعمت‌های بی‌شمار الهی و نعمت اسلام

خداوند تبارک و تعالی نعمت‌های فراوان و عظیمی به انسان ارزانی داشته است؛ نعمت‌هایی که اگر انسان بخواهد همه آن‌ها را شمارش کند، هرگز توان احصای آن‌ها را نخواهد داشت. قرآن کریم می‌فرماید:

﴿وَإِن تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ﴾. [نحل: ۱۸].

ترجمه: «و اگر بخواهید نعمت‌های خدا را برشمارید، نمی‌توانید آن‌ها را شمارش کنید. بی‌گمان خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است».

انسان از لحظه‌ای که پا به این جهان می‌گذارد، در میان نعمت‌های بی‌شمار الهی قرار دارد؛ نعمت وجود، عقل، سلامت، خانواده، امنیت، روزی، علم و بسیاری نعمت‌های دیگر. اما در میان تمام این نعمت‌ها، نعمت اسلام و ایمان از بزرگ‌ترین و ارزشمندترین نعمت‌هایی است که خداوند متعال به انسان عطا فرموده است؛ زیرا نعمت‌های دنیوی، هرچند ارزشمند باشند، محدود به زندگی این جهان‌اند، اما نعمت ایمان و اسلام سعادت انسان را در دنیا و آخرت رقم می‌زند.

خداوند متعال می‌فرماید:

﴿قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ﴾. [یونس: ۵۸].

ترجمه: «بگو: به فضل و رحمت خدا، به همین چیز باید شادمان شوند؛ این بهتر از چیزهایی است که گرد می‌آورند».

بنابراین، شایسته است مؤمن به سبب برخورداری از نعمت اسلام و ایمان، قلباً شادمان باشد و این نعمت بزرگ را قدر بداند. زیرا هرچه انسان در دنیا گرد آورد، سرانجام از میان می‌رود؛ اما ایمان و عمل صالح سرمایه‌ای است که آثار آن در دنیا و آخرت باقی خواهد ماند.

۲. شکر نعمت، زمینه‌ساز افزایش نعمت

یکی از مهم‌ترین راه‌های حفظ و افزایش نعمت‌های الهی، شکرگزاری است. شکر تنها بر زبان آوردن «الحمدلله» نیست؛ بلکه شکر حقیقی آن است که انسان نعمت را از خداوند بداند، در برابر آن سپاسگزار باشد و آن را در راه درست به کار گیرد.

خداوند تبارک و تعالی می‌فرماید:

﴿لَئِن شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ﴾. [ابراهیم: ۷].

ترجمه: «اگر سپاسگزاری کنید، قطعاً نعمت خود را بر شما افزون می‌کنم و اگر ناسپاسی کنید، بی‌گمان عذاب من سخت است».

پس هرگاه انسان نعمت‌های الهی را بشناسد و در برابر آن‌ها شکرگزاری کند، زمینه بهره‌مندی بیشتر از فضل و رحمت الهی را فراهم ساخته است. هر نعمتی که به درستی شناخته، شکر و در مسیر صحیح استفاده شود، می‌تواند به برکت و خیر بیشتری منجر گردد.

از این میان، نعمت اسلام جایگاهی ویژه دارد؛ زیرا اسلام راه شناخت خداوند، اصلاح زندگی، تهذیب نفس و رسیدن به سعادت دنیا و آخرت را برای انسان روشن می‌سازد.

۳. پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم؛ بزرگ‌ترین واسطه ابلاغ نعمت اسلام

نعمت اسلام از طریق پیامبر بزرگوار اسلام، حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه وسلم، به بشریت ابلاغ گردید. آن حضرت تنها پیام الهی را به مردم نرساند، بلکه خود نخستین و کامل‌ترین الگوی عملی آن بود. ایشان اسلام را در گفتار، رفتار، عبادت، اخلاق، روابط خانوادگی، روابط اجتماعی و شیوه اداره جامعه به مردم نشان دادند.

ازاین‌رو، اسلام در وجود رسول الله صلی الله علیه وسلم به صورت یک الگوی عملی و زنده برای امت جلوه کرد. آن حضرت دین را برای مردم بیان نمود، خود به آن عمل کرد و شیوه اجرای آن را نیز به اصحاب خویش آموخت.

همان‌گونه که انسان در تاریکی نمی‌تواند مسیر خود را به‌درستی تشخیص دهد و ممکن است دچار لغزش و آسیب شود، در مسائل دینی نیز اگر انسان از نور وحی و هدایت نبوی فاصله بگیرد، امکان گرفتار شدن در گمراهی و اشتباه افزایش می‌یابد.

۴. محدودیت دانش انسان و ضرورت پرداختن به امور سودمند

یکی از نکات مهم در شناخت جایگاه انسان، توجه به محدودیت علم و ادراک اوست. انسان با وجود پیشرفت‌های علمی و توانایی‌های فراوان، در برابر گستره علم الهی بسیار محدود است.

خداوند متعال درباره روح می‌فرماید:

﴿وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتِيتُم مِّنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا﴾. [اسراء: ۸۵].

ترجمه: «از تو درباره روح می‌پرسند؛ بگو: روح از امور پروردگار من است و به شما از دانش جز اندکی داده نشده است.»

حقیقت روح از امور غیبی است و انسان نمی‌تواند با ابزارهای محدود دنیوی، تمام حقیقت و کیفیت آن را درک کند. ما آثار وجود روح را درک می‌کنیم؛ می‌بینیم، سخن می‌گوییم، حرکت می‌کنیم و زندگی می‌کنیم، اما حقیقت روح و کیفیت آن برای ما به طور کامل شناخته‌شده نیست.

وقتی انسان می‌میرد، جسم او در بسیاری موارد در جای خود باقی است، اما حیات و فعالیت از آن گرفته می‌شود. آنچه از بدن جدا شده و سبب پایان یافتن زندگی شده است، حقیقتی است که انسان به طور کامل از کیفیت آن آگاه نیست.

از این‌رو، یکی از درس‌های این آیه آن است که انسان باید حدود دانش خویش را بشناسد و تمام عمر محدود خود را صرف پرسش‌هایی نکند که راهی برای رسیدن به حقیقت آن‌ها ندارد؛ بلکه باید بیشتر به شناخت و عمل به اموری بپردازد که برای اصلاح زندگی و سعادت دنیا و آخرت او سودمند است.

۵. پیامبر صلی الله علیه وسلم؛ مفسر عملی و الگوی کامل دین

رسول الله صلی الله علیه وسلم در امور دینی، چه در عرصه عبادت و اخلاق و چه در روابط اجتماعی و دیگر شئون زندگی، راه را برای امت روشن ساختند. آن حضرت تنها آموزه‌های دین را بیان نکردند، بلکه آن‌ها را در زندگی خود به اجرا گذاشتند تا مسلمانان بدانند چگونه باید به دین عمل کنند.

به همین دلیل، سنت نبوی برای فهم درست بسیاری از آموزه‌های قرآن کریم اهمیت اساسی دارد. قرآن اصول و هدایت الهی را بیان می‌کند و پیامبر صلی الله علیه وسلم در مقام تعلیم، تبیین و اجرای آن، شیوه عملی زندگی بر اساس این هدایت را به امت نشان می‌دهد.

خداوند متعال می‌فرماید:

﴿لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا﴾. [احزاب: ۲۱].

ترجمه: «قطعاً برای شما در (روش و رفتار) رسول خدا الگوی نیکویی است؛ برای کسی که به خدا و روز قیامت امید دارد و خدا را بسیار یاد می‌کند».

بنابراین، پیامبر صلی الله علیه وسلم تنها آورنده پیام نیست، بلکه الگوی عملی مسلمانان نیز هست. محبت پیامبر صلی الله علیه وسلم زمانی به کمال می‌رسد که با پیروی از سنت و روش آن حضرت همراه باشد.

۶. اطاعت از پیامبر صلی الله علیه وسلم؛ راه رسیدن به هدایت

یکی دیگر از حقوق پیامبر صلی الله علیه وسلم بر امت، اطاعت از ایشان است. خداوند متعال می‌فرماید:

﴿قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْهِ مَا حُمِّلَ وَعَلَيْكُم مَّا حُمِّلْتُمْ وَإِن تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا وَمَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ﴾. [نور: ۵۴].

ترجمه: «بگو: از خدا و پیامبر اطاعت کنید. پس اگر روی برگردانید، بر پیامبر همان چیزی است که بر عهده او گذاشته شده و بر شما نیز همان چیزی است که بر عهده شما گذاشته شده است؛ و اگر از او اطاعت کنید، هدایت خواهید یافت؛ و بر پیامبر جز رساندن آشکار پیام نیست».

در این آیه، رابطه میان اطاعت و هدایت به روشنی بیان شده است. انسان ممکن است ادعای محبت پیامبر صلی الله علیه وسلم داشته باشد، اما محبت حقیقی زمانی خود را نشان می‌دهد که در رفتار و زندگی او نیز آثار اطاعت از رسول الله صلی الله علیه وسلم دیده شود.

ازاین‌رو، شناخت سیره پیامبر صلی الله علیه وسلم ، مطالعه سنت ایشان، عمل به دستورات آن حضرت و تلاش برای نشر آموزه‌های صحیح اسلامی، از مهم‌ترین جلوه‌های محبت و وفاداری به رسول الله صلی الله علیه وسلم است.

۷. محبت رسول الله صلی الله علیه وسلم ؛ بخشی از ایمان

محبت پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم در فرهنگ اسلامی جایگاهی بسیار بلند دارد. کسی که پیامبر صلی الله علیه وسلم را به عنوان فرستاده خداوند می‌شناسد و رسالت او را باور دارد، باید نسبت به ایشان محبت و احترام شایسته داشته باشد.

این محبت تنها یک احساس قلبی نیست، بلکه باید در زندگی انسان آثار عملی داشته باشد؛ از جمله:

• احترام و تعظیم شایسته مقام پیامبر صلی الله علیه وسلم ؛
• پیروی از سنت و روش ایشان؛
• دفاع از جایگاه و حرمت پیامبر صلی الله علیه وسلم با شیوه‌های مشروع و حکیمانه؛
• مطالعه سیره و اخلاق آن حضرت؛
• معرفی شخصیت و آموزه‌های پیامبر صلی الله علیه وسلم به دیگران؛
• تلاش برای نشر صحیح تعالیم اسلامی؛
• و عمل کردن به ارزش‌هایی که آن حضرت به امت آموخته‌اند.

هرچه شناخت انسان از زندگی، اخلاق، رحمت، عدالت، عبادت و مجاهدت‌های رسول الله صلی الله علیه وسلم بیشتر شود، محبت او نیز عمیق‌تر و واقعی‌تر خواهد شد.

۸. درود بر پیامبر صلی الله علیه وسلم ؛ یکی از حقوق رسول الله صلی الله علیه وسلم

یکی از حقوق مهم رسول الله صلی الله علیه وسلم بر امت، فرستادن درود و سلام بر آن حضرت است. خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید:

﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾. [احزاب: ۵۶].

ترجمه: «بی‌گمان خداوند و فرشتگانش بر پیامبر درود می‌فرستند؛ ای کسانی که ایمان آورده‌اید، بر او درود فرستید و به‌طور شایسته سلام کنید».

این آیه جایگاه بسیار بلند درود بر پیامبر صلی الله علیه وسلم را نشان می‌دهد؛ زیرا خداوند متعال نخست از صلوات خود و فرشتگان بر پیامبر صلی الله علیه وسلم سخن گفته و سپس مؤمنان را به صلوات و سلام بر آن حضرت فرمان داده است.

درود فرستادن بر پیامبر صلی الله علیه وسلم تنها یک ذکر زبانی نیست، بلکه یادآور نعمت رسالت، تجدید محبت نسبت به رسول الله صلی الله علیه وسلم و نشانه‌ای از ارتباط قلبی مسلمان با پیامبری است که دین خدا را به امت رسانده است.

بنابراین، هرگاه نام مبارک پیامبر صلی الله علیه وسلم برده می‌شود، شایسته است مسلمان با محبت و احترام بگوید:

صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

۹. فضیلت درود و آثار آن در زندگی مؤمن

درود بر پیامبر صلی الله علیه وسلم از اذکار بافضیلت است و در احادیث صحیح، فضایل متعددی برای آن بیان شده است. رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:

«مَنْ صَلَّى عَلَيَّ وَاحِدَةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ بِهَا عَشْرًا».

یعنی: «هر کس یک بار بر من درود بفرستد، خداوند به سبب آن ده بار بر او درود می‌فرستد».

این فضیلت نشان می‌دهد که درود بر پیامبر صلی الله علیه وسلم ذکری است که انسان را به رحمت و فضل الهی نزدیک می‌سازد.

درود فرستادن همچنین قلب انسان را متوجه پیامبر صلی الله علیه وسلم و رسالت او می‌کند. هنگامی که مسلمان به طور مداوم بر رسول الله صلی الله علیه وسلم درود می‌فرستد، در حقیقت پیوند خود را با سیره و پیام آن حضرت زنده نگه می‌دارد و به خود یادآوری می‌کند که هدایت الهی را از طریق این پیامبر بزرگوار دریافت کرده است.

۱۰. درود؛ اظهار محبت و شکر نعمت رسالت

اگر نعمت اسلام بزرگ‌ترین نعمت الهی برای انسان باشد، پیامبر صلی الله علیه وسلم نیز بزرگ‌ترین واسطه ابلاغ این پیام الهی به بشریت است. بنابراین، یکی از جلوه‌های شکر نعمت اسلام، شناخت مقام پیامبر صلی الله علیه وسلم ، محبت ایشان، پیروی از سنت ایشان و فرستادن درود و سلام بر آن حضرت است.

البته باید توجه داشت که درود بر پیامبر صلی الله علیه وسلم نباید جایگزین عمل به سنت شود؛ بلکه درود، محبت و پیروی باید در کنار یکدیگر قرار گیرند.

کسی که بر پیامبر صلی الله علیه وسلم درود می‌فرستد، شایسته است اخلاق او را نیز بیاموزد؛ کسی که پیامبر صلی الله علیه وسلم را دوست دارد، باید تا حد توان در مسیر آن حضرت گام بردارد؛ و کسی که از رسالت ایشان سپاسگزار است، باید در معرفی صحیح دین و عمل به آموزه‌های آن سهم بگیرد.

۱۱. درود و پیروی؛ دو جلوه محبت پیامبر صلی الله علیه وسلم

محبت واقعی رسول الله صلی الله علیه وسلم زمانی کامل‌تر می‌شود که در رفتار انسان ظاهر گردد. ممکن است کسی زبان خود را به درود عادت دهد، اما در زندگی خود از اخلاق و سنت پیامبر صلی الله علیه وسلم فاصله داشته باشد. چنین وضعیتی با محبت کامل و حقیقی سازگار نیست.

محبت پیامبر صلی الله علیه وسلم باید انسان را به راستگویی، امانت‌داری، رحمت، عدالت، تواضع، عبادت، صبر، گذشت و خدمت به مردم سوق دهد؛ زیرا این‌ها بخشی از ویژگی‌های اخلاقی و عملی رسول الله صلی الله علیه وسلم بوده است.

بنابراین، می‌توان گفت:

درود، زبان محبت است؛

پیروی، نشانه صداقت محبت؛

و اخلاق نبوی، ثمره محبت.

۱۲. سخن پایانی بخش نخست

نعمت‌های خداوند متعال بی‌شمار است، اما در میان آن‌ها نعمت اسلام و ایمان جایگاهی بی‌نظیر دارد. این نعمت بزرگ از طریق پیامبر اکرم محمد مصطفی صلی الله علیه وسلم به بشریت رسید؛ پیامبری که دین را برای امت بیان کرد، خود به آن عمل نمود و شیوه زندگی بر اساس آن را به بهترین شکل به ما آموخت.

ازاین‌رو، شکر این نعمت تنها با گفتن الفاظ شکر تحقق نمی‌یابد؛ بلکه باید در محبت پیامبر صلی الله علیه وسلم ، فرستادن درود و سلام بر ایشان، پیروی از سنت، نشر صحیح آموزه‌های اسلامی و تلاش برای تحقق اخلاق نبوی در زندگی آشکار شود.

درود بر پیامبر صلی الله علیه وسلم ، یادآور نعمت رسالت است؛ یادآور شخصیتی است که خداوند او را برای هدایت انسان‌ها برگزید؛ و یادآور مسئولیتی است که بر دوش ما قرار دارد تا این پیام را بشناسیم، به آن عمل کنیم و آن را به دیگران نیز برسانیم.

پس شایسته است زبان مؤمن به درود بر پیامبر صلی الله علیه وسلم عادت کند، قلبش سرشار از محبت ایشان باشد و زندگی‌اش با پیروی از سنت آن حضرت آراسته گردد؛ زیرا محبت حقیقی هنگامی ارزشمند است که از قلب به زبان و از زبان به عمل منتقل شود.

 

اللهم صل وسلم وبارك على نبينا محمد، وعلى آله وصحبه أجمعين.

 

Copy Link